Nam Mon, 52, Kampong Cham, March 5, 2013

ណាម មន្ត អាយុ៥២ឆ្នាំ រស់នៅខេត្តកំពុងចាម  បានផ្តល់សក្ខីកម្មនៅថ្ងៃទី៥ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៣។ 

 

 [See English Translation Below] 

ណាម មន្ត អាយុ៥២ឆ្នាំ រស់នៅខេត្តកំពុងចាម  បានផ្តល់សក្ខីកម្មនៅថ្ងៃទី៥ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៣។ 

កំណត់ចំណាំ

បទសម្ភាសន៍នេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ បណ្ឌិតថេរីសា ឌីលែនហ្គីស ជាអ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងជា អ្នក ដឹក នាំការ សម្ភាសន៍។កញ្ញាយូ សុធារី  និង កញ្ញា ថន ស៊ីណា ជាជំនួយការគម្រោង ស្តីអំពី ការនិយាយ ពី ប្រវត្តិសាស្រ្ត ផ្ទាល់របស់ស្រ្តីកម្ពុជា។ រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង©២០១៣ អត្ថបទនេះនឹងមិនត្រូវបានប្រើ បោះផ្សាយ ឬថតចំលងដោយគ្មាន ការអនុញ្ញាតិ ពីអ្នក ដឹក នាំការស្រាវជ្រាវ theresa.delangis@gmail.com  ឬ(+៨៥៥ ១៧ ៥៣២ ៤១១)។

“ការចំលងអត្ថបទជាភាសារខ្មែរនេះត្រូវបានរៀបរៀងឡើងដោយម៉ា សាវីត”  ប្រែសម្រួលជាភាសា រអង់គ្លេស ដោយ ថន ស៊ីណា។ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់ចាយ បញ្ញាលក្ខណ៍ដែលជាអ្នកធ្វើការកត់ត្រា ជាភាសារ អង់គ្លេស ក្នុងពេល សំភាសន៍ និងហ្វ្រែនជែស្កា ប៊ីនីដែលជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តក្នុងការថតរូបក្នុងពេលសំភាសន៍។  

ស ២១គឺជាមណ្ឌលឃុំឃាំង និងធ្វើទារុណកម្មក្រោមរបបខ្មែរក្រហមដែលមនុស្សម្នាគ្រប់គ្នាបានដឹង ដែលជាអតីតវិទ្យាល័យ នៅកណ្តាលនៃទីក្រុងភ្នំពេញ។ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងប្រៀបបីដូចជាក្បាលម៉ាស៊ីនសម្រាប់ធ្វើទារុណកម្ម និងសំលាប់ ដែលរួមមានមនុស្សប្រមាណជា២០០០០នាក់ត្រូវបានស្លាប់នៅក្នុងនោះ ហើយសាកសពត្រូវបានគេយកទៅចោលនៅឯ រណ្តៅសាកសពរួមនៅឯជើង ឯក។ នៅដើមដំបូងនៃបដិវត្តន៍ អ្នកទោសនៃស ២១ គឺជា “សត្រូវនៃមនុស្ស” ដែលជាមន្រ្តី និង ទាហ៊ាននៃរបបលន់ នល់ អ្នកដែលបានសិក្សាអប់រំ និងអ្នកដែលមានវិជ្ជាជីវៈ(ដំបូងឡើយពីភ្នំពេញ និងទីប្រជុំជន) ព្រះសង្ឃ ដែលបដិសេធក្នុងការផ្សឹក និងមនុស្សឯទៀតឯទៀត។ នៅក្នុងដំណើរការបដិវត្តន៍ ការបោសៃំអាតផ្នែកនយោបាយបានក្លាយ ជារឿងធម្មតា ជាមួយមន្ត្រីនៅក្នុងបក្សដែលពីមុនធ្លាប់ជាអ្នកធ្វើទារុណកម្ម និងសំលាប់ ហើយឥលូវក្លាយទៅជាជនរងគ្រោះ វិញម្តង។ លើសពីនវទៅទៀតខ្មែរគោលការណ៍របស់ខ្មែរក្រហមបានកំណត់ថា ជីកស្មៅត្រូវជីកទាំងឬស។ ជាលទ្ធផល ប្រពន្ធ កូន និងសមាជិកដទៃទៀតសត្រូវអង្គការត្រូវមានពិរុទ្ធទាំងអស់ដោយសារតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយគាត់ ហើយ ពួកគេត្រូវធ្វើទារុណកម្ម និងសំលាប់។

ណាម មន្ត និងបងប្អូនប្រុសពីរនាក់ទៀតដែលធ្វើការនៅមន្ទីស ២១។ ការទទួលបានការងារនេះ ក៍ដោយសារតែមានទំនាក់ ទំនងដ៍ល្អរបស់ឪពុក និងពូរបស់ពួកគេដែលជាកម្មាភិបាលជា់ខ្ពស់នៅសម័យខ្មែរក្រហម។ នៅថ្ងៃមួយ ឪពុក និងឪពុកមាររបស់គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនទៅស ២១។ ពួកគេគឺជាអ្នកទោស ដែលជាសត្រូវនយោបាយ។ បន្ទាប់មកម្តាយ របស់ គាត់ក៍ត្រូវចាប់ទៅស ២១ដែរ។ ឪពុករបស់គាត់បានទូន្មានគាត់នៅមុនពេលគាត់ស្លាប់ថា ឲ្យណាម មន្តលាក់អត្ត សញ្ញាណខ្លួន។ ណាម មន្តត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្មដើម្បីសួរចម្លើយពីទំនាក់តំនងរបស់គ្រួសារគាត់ និងសត្រូវសម្ងាត់។ ណាម មន្តត្រូវបានគេរំលោភនៅពេលដែលគាត់មានអាយុ១៦ឆ្នាំ នៅ ក្នុងមន្ទីស ២១។ នេះគឺជាបទពិសោធន៍ ដ៍ជូចត់ បំផុត ក្នុង ជីវិតគាត់។

បច្ចុប្បន្ននេះ ណាម មន្ត គឺជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីនៅក្នុងសំណុំរឿងនៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម។ តុលាការ កាត់ទោសបទឧក្រិដ្ឋប្រឆាំងមនុស្សជាតិ នៃមេដឹកនាំរបបខ្មែរក្រហម។ គាត់រៀបការជាមួយភាគីនៃដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី ដែលគាត់បានជួបនៅឯតុលាការ។ គាត់មើលថែរក្សាចៅៗក្នុងពេលដែលកូនស្រីរបស់គាត់ធ្វើការនៅភ្នំពេញដើម្បីគាំពារ គ្រួសារ។

ស ២១បានក្លាយទៅជាសារមន្ទីប្រល័យពូជសាសន៍ទួល ស្លែង ដែលជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំពីមហន្តរាយរបស់មនុស្សជាតិ ដែលបានកើតឡើងនៅសម័យនោះ។

ចា ប្រាប់បានតើ កាលមុនដែលខ្ញុំ គេចាប់ខ្ញុំនៅដាំដំណាំនៅគុក ទួលស្លែង គេ

ដកខ្ញុំឱ្យឈប់ធ្វើពេទ្យហើយ គេសម្លាប់ឪពុកម្ដាយខ្ញុំអស់ទៅ គេដកខ្ញុំមក មកជំរះស្មៅបានពីរអាទិត្យ គេយកខ្ញុំដាក់ខ្នោះ ជាប់គុក ជាប់គុក បានពីរ បីខែអ្នកយាមគុករំលោភ។

ឪពុកម្ដាយខ្ញុំចាប់ខ្លួន សម្លាប់ចោលអស់ហើយ គេរំលោភខ្ញុំ។  វាបញ្ជារឱ្យបងខ្ញុំសម្លាប់ឪពុកខ្ញុំ បងប្រុសទៅសំលាប់ឪពុកម្ដាយខ្លួនឯងរួចទៅគេសម្លាប់បងប្រុសខ្ញុំទៀត  ប៉ុន្តែខ្ញុំកាល នឹងអត់ប្រាប់ ថាខ្ញុំកូន ពុក ម៉ែខ្ញុំទេ ខ្ញុំថាអ្នកស្គាល់អត់ប្រាប់ថាកូន បើប្រាប់ថាកូនគេសម្លាប់ចោល ព្រោះពុកខ្ញុំធ្វើធំ ហើយឪពុក ហើយ  កូន ម្ដាយអត់ហ៊ានមើលមុខគ្នាទេ ខ្ញុំដើរចែកថ្នាំខ្ញុំចេះតែដើរទៅ គាត់ប្រាប់ថាកុំឱ្យចូលក្នុងបន្ទប់គាត់ អញ្ជឹង ខ្លាចគេដឹងថាកូនថាអីគេសម្លាប់ខ្ញុំចោលទៅខ្ញុំចេះតែដើរគេចៗពីកន្លែងនោះទៅ ទៅចែកគេ ផ្សេងៗ អត់ ឱ្យឃើញមុខ ដល់ពេលថ្ងៃគេយកពុកខ្ញុំទៅសម្លាប់ចោល ឃើញខ្ញុំអើតតាមរបង ខ្ញុំឈរនឹង របង មក ពី ចែក ថ្នាំវិញ ខ្ញុំឈរនឹងរបងដល់យប់ព្រិលៗម៉ោង៦ គេឱ្យទៅសម្លាប់ពុកខ្ញុំម៉ែខ្ញុំ សម្លាប់រួចបង ខ្ញុំមកប្រាប់ ខ្ញុំ វិញ បានកន្លះខែបានសម្លាប់បងខ្ញុំទៀត។

អត់មានរឿងរ៉ាវអីទេ កាលគេចាប់ហ្នឹងគេចាប់តាមខ្សែដោយសារ គេច្រលំខ្ញុំកូនពុកខ្ញុំអញ្ជឹង ហើយដល់ ពេល រួចទៅគេចាប់គេសួរចម្លើយខ្ញុំ ខ្ញុំថាអត់មែនកូនគាត់ទេ ឪពុកម្ដាយខ្ញុំនៅព្រែកសង្កែរទេ មិនមែន ឪពុក ម្ដាយខ្ញុំហ្អេហ្នឹងហ្អុ  ទៅគេដាក់គុកទៅគេឥតសម្លាប់ ដល់សួរចម្លើយថ្ងៃណាក៏ខ្ញុំឆ្លើយអញ្ជឹងៗ គេបញ្ជួន ទៅ ព្រៃសរបណ្ដោយ បញ្ជួនទៅជាប់គុកព្រៃសរ ហើយគេរំលោភរួចហ្នឹង  រំលោភបានកន្លះខែគេបញ្ជួន ទៅ ព្រៃសរ។

ចា ថ្ងៃដែលកើតដូចថា ខ្ញុំអត់ដឹងដែរ គេដើរចែកបាយ ហូបបាយរួចក៏សំរាកទៅនៅក្នុងគុកស្រាប់តែម៉ោង ៦ ម៉ោង ៧ វាទៅយាម  ស្ងាត់តែឯងស្រាប់តែវារំលោភហ្មង អត់ដឹង អត់ដឹងថាគេរំលោភ គេអី ហើយ គេដាក់ ខ្សែ ភ្លើងឆក់នៅដៃនៅជើង ខ្ញុំស្មានតែគេសួរចម្លើយ រួចទៅស្រាប់តែវាចាប់រំលោភ ស្រែក ក៏អត់ ហ៊ានស្រែក ដែរ ខ្លាច វាបាញ់ចោល រើរក៏មិនរួច បើគេកាំភ្លើងនៅច្រងាងនៅនឹងខ្លួនហើយ។

អត់គំរាមអីផង គ្រាន់ទៅដល់វាហ្នឹង សុខៗវាទៅប្រលេះលេវអាវខ្ញុំ ខ្ញុំសួរថាប្រលេះធ្វើអី កុំមាត់ អត់ឱ្យខ្ញុំមាត់ទេ  ខ្ញុំនៅភ្លើរអត់ទាន់ដឹងអីទេ ដល់ទៅវាចាប់ទៅ វាចាប់ស្រាត ស្រាតមានរួចណាខោជាប់ខ្នោះ រួចបានម្ខាង ទៅវាប្រលេះអាវអស់ទៅ ទៅវាសង្កត់ខ្ញុំទៅ ខ្ទប់មាត់មិនឱ្យស្រែក  ដូចថាមិនដឹងថាគេរំលោភផង បើមនុស្សធ្លាប់ ដើរយាមទៅមកៗ ស្រាប់តែយប់ហ្នឹង ចៃដន្យម៉េចទៅរំលោភ រួចបើខ្ញុំប្រាប់គេ គេសម្លាប់ចោលហើយ ហើយខ្ញុំអត់ហ៊ាន ហើយជើងម្ខាងជាប់ខ្នោះ  ជាប់អីចឹងទៅរួចខ្សែភ្លើងឆក់។

សំនួរ៖ មីងស្នាមហ្នឹងមានពីពេលនឹងមក?

ណាម មន្ត៖ ចា! ដាក់ខ្នោះដែកស្នាមខ្នោះវាកកិតដែកចុះឡើង។ 

 

Nam Mon, 52, Kampong Cham, March 5, 2013

NOTE: This interview was conducted by Theresa de Langis, Ph.D., independent researcher, and You Sotheary, Project Assistant, for the Cambodian Women’s Oral History Project, ©2013, and protected under Creative Commons copyright.

Assistance during the interview was provided by student volunteers Ma Savit, Khmer transcriber, and Chay Panhaleak, English note taker. Francesca Bini, student volunteer, took photographs during the interview.  Project Assistant Thorn Sina translated the interview into English, and Theresa de Langis provided editing.

 S-21 is the notorious execution center of the Khmer Rouge, located in a former high school in the center of Phnom Penh.  Administered as a machine of torture and death, as many as 20,000 people are estimated to have been killed within its walls, their bodies thrown into the nearby mass grave and killing field, Choeung Ek.  Early in the revolution, prisoners of S-21 were those deemed "enemies of the people"--officials and security forces from the previous Lon Nol government, the educated and professional classes (primarily from Phnom Penh and other urban centers), monks who refused to renounce Buddhism, among others.  As the revolution progressed, political purges became common, with officials within the party targeted for torture and execution--perpetrator now turned victim. Additionally, a Khmer Rouge policy stated: To kill the poison you must dig up the root. As a result, wives, children and other family members of the enemy were guilty by association and also detained, tortured and killed. 

Nan Mon and two of her brothers worked at S-21, a job placement due to a well-connected father and uncle, both Khmer Rouge officers. Then one day, her father and uncle arrived at S-21 as prisoners, arrested as political enemies, with Nan Mon's mother detained shortly thereafter. Indeed, the entire family became "guilty by association, and one of Nan Mon’s brothers, who worked as a guard at S-21, was ordered to kill his own parents before being executed himself. Advised by her father before his death to hide her identity as a means of survival, Nan Mon was repeatedly tortured to extract a confession of her family affiliation and enemy secrets. As part of the ordeal of her imprisonment, Nam Mon was raped by one of the prison guards. She was 16 at the time.

Today, Nam Mon is a civil party to the Khmer Rouge Tribunal, the court hearing crimes against humanity charges against the Khmer Rouge leadership. She is married (to another civil party member who she met at the court) and cares for her two granddaughters while her daughters work in Phnom Penh to support the family. 

S-21 has been turned into the Tuol Sleng Genocide Museum, devoted to preserving the memory of the human catastrophe that took place at the site.  

Yes, before they had arrested me at Tuol Sleng [S-21} prison, they told me I could no longer work as a nurse. This was around the time they killed my parents. They ordered me to clear a plot to plant some vegetables in the garden at S-21. I did that for two weeks. Then one day, they put my legs in chains and sent me to the prison. I was in the prison for two or three months, and then the prison guard raped me. . . . 

After the time they killed my parents, I was raped. They ordered my brother to kill my parents. After that they killed my brother.

At that time, I didn’t tell them [the Khmer Rouge] I was my parents’ daughter. If I revealed I was their daughter, maybe I would be killed, since my father was a high government officer. Even my mother and I dared not look at each other in the prison. My job was to provide the medicines to the prisoners, but my father told me not to come to his room, because then someone would know I was his daughter and I would be killed. Even if we said no words, they would know. So, I went to every room except my father’s while he was at the prison. The day they killed my father and mother, I stood and watched from the fence. I had just finished giving the medicine to the prisoners, around 6:00 PM, at dusk. I saw that it was my brother who killed my parents, and afterwards he came to tell me what he had done, how he had been ordered. Two weeks later, they killed my brother. . . .

. . . They arrested me because they were confused about whether I  was my father’s daughter. After that, they interrogated me, and I said,  I am not my father’s daughter, my parents live at Prek Sangkae, not Kampong Cham. I am not my parents’ daughter. I insisted again and again. So they put me in jail, but they did not kill me, and every day they interrogated me, and I denied every time. I was in jail until the guard raped me, and after half a month I was sent to Prey Sar. . . 

On the day I was raped, I had no idea this was going to happen. As usual, they provided food to eat, and I ate my rice gruel. About 6:00 or 7:00 pm, one guard, who was guarding alone, came in and raped me. He put the electric shocks near my legs and arms, and I thought at first he would just interrogate me, but then he started to abuse me. I dared not to shout since I was afraid that he would shoot me dead. I couldn’t move. He had a gun with him. I was young, a virgin, I did not understand what was happening.

He did not threaten me, he just came to me quietly and undid my shirt buttons. When I asked why he was taking off my clothes, he ordered me not to speak. I was ignorant [about sex] and didn’t know at all until he took off my clothes that I was about to be raped. He pulled but he could not take off all my clothes since my pants were blocked by the chains on my legs. After he took off my shirt, he climbed on top of me and covered my mouth and told me not to shout. I knew this man as the night watchman, the guard who usually walked his rounds, checking on things, and that's all. But that night he raped me. He threatened me not to tell anyone; if so he will kill me. [Rubbing scar on leg]

Q: Is that scar on your leg from this time?

Yes, the scar is from the chains on my legs while he raped me.

 

CLICK ON AN IMAGE FOR SLIDESHOW. Photos: By Francesca Bini (c) 2013. 1.) Nam Mon shows the scars from her shackles; 2.) Non Mon's husband; 3.) the road into Nam Mon's village; 4.) Nam Mon's house; 5.) Nam Mon's house, interior; 6.) kitchen; 7.) Nam Mon takes a break during interviewing; 8.) Nam Mon's grandson at play.